11 May\u0131s 2003<\/p>\n
Deborah Sontag \/ The New York Times<\/p>\n
T\u00fcrkiye’nin yeni ba\u015fbakan\u0131 Ankara’daki resmi ofisinde, a\u011fz\u0131na ciddi bir ifade veren b\u0131y\u0131klar\u0131yla dimdik durdu. G\u00f6zlerin alt\u0131ndaki ciddi \u015fi\u015flikler as\u0131l\u0131 dururken, h\u0131zl\u0131ca el s\u0131k\u0131\u015ft\u0131 ve uzun boylu yap\u0131s\u0131n\u0131 y\u00fcksek arkal\u0131kl\u0131 bir sandalyeye yerle\u015ftirdi. 49 ya\u015f\u0131ndaki Recep Tayyip Erdo\u011fan di\u015f hekimine ba\u015f\u0131yla selam veren bir hasta gibi g\u00f6r\u00fc\u015fmeye haz\u0131r oldu\u011funun sinyalini verdi. Hal\u0131n\u0131n \u00fczerine uzan\u0131p uyumay\u0131 tercih edece\u011fi her halinden belliydi.<\/p>\n
Kendimi T\u00fcrk\u00e7eyi anlamadan, aya\u011fa kalkmam alk\u0131\u015flamam, tezah\u00fcrat yapmam gerekti\u011fini, kendimi onun g\u00fcrleyen sesine i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel olarak yan\u0131t verirken buldu\u011fumda, daha \u00f6nceki g\u00fcn Parlamento’da sergilenen ate\u015fli hitabet becerilerinin, Erdo\u011fan’\u0131n me\u015fhur karizmas\u0131ndan hi\u00e7bir iz yoktu. Aksine, ge\u00e7en ay o ak\u015fam yap\u0131lan r\u00f6portajda, s\u00f6zleri terc\u00fcme edilirken birka\u00e7 noktada Erdo\u011fan’\u0131n kafas\u0131 \u00f6ne do\u011fru d\u00fc\u015ft\u00fc ve g\u00f6z kapaklar\u0131 kapand\u0131. Affedilebilir bir durum; partisinin g\u00f6reve geldi\u011fi ilk aylar me\u015fakkatliydi.<\/p>\n
Kom\u015fu Irak’taki sava\u015f, Erdo\u011fan’\u0131n rahat\u0131na \u00e7ok fazla geldi. Sava\u015f T\u00fcrkiye’de pop\u00fcler de\u011fildi ve Erdo\u011fan’a pahal\u0131ya mal oldu. Erdo\u011fan, pragmatist oldu\u011fu i\u00e7in Amerika’n\u0131n T\u00fcrk topra\u011f\u0131n\u0131 harek\u00e2t toplanma b\u00f6lge olarak kullanma talebini destekledi. Parlamento’nun \u00fc\u00e7te ikisini elinde bulunduran partisine ra\u011fmen yine de talep i\u00e7in milletvekillerinin onay\u0131n\u0131 alamad\u0131. Bu \u00f6nemli bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kt\u0131, yeni h\u00fck\u00fcmetinin Bush y\u00f6netimiyle ili\u015fkilerini zedeledi, T\u00fcrkiye’yi milyarlarca krediden ve hibeden mahrum b\u0131rakt\u0131 ve Erdo\u011fan’\u0131n yetkisi ve partisinin kontrol\u00fc hakk\u0131nda soru i\u015faretleri uyand\u0131rd\u0131.<\/p>\n
S\u00fcrekli bir anla\u015fmazl\u0131k \u00e7\u0131kan K\u0131br\u0131s meselesine de geri ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131, T\u00fcrkiye’nin harap olmu\u015f ekonomisiyle u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve bir deprem b\u00f6lgesinde K\u00fcrt isyanlar\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, Erdo\u011fan yeni partisinin 3 Kas\u0131m genel se\u00e7imlerinde ald\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc galibiyet iyimserli\u011fini \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde s\u00f6nd\u00fcr\u00fcyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. Etkili T\u00fcrk k\u00f6\u015fe yazarlar\u0131, eski muhaf\u0131zlar\u0131 yenen gen\u00e7 T\u00fcrk’e duyduklar\u0131 sevgiyi b\u0131rakt\u0131lar. Cengiz Candar, bana ” Erdo\u011fan’\u0131n ismini alenen s\u00f6ylemeyi bile b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ” s\u00f6yledi.<\/p>\n
B\u00f6yle bir bask\u0131 en tecr\u00fcbeli siyaset\u00e7inin bile sab\u0131r s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlard\u0131 ve bir zamanlar \u0130stanbul’un pop\u00fcler belediye ba\u015fkan\u0131 olan Erdo\u011fan ulusal sahnede acemiydi. Yine de Erdo\u011fan kendini kan\u0131tlamaya al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Laikli\u011fe tap\u0131lan bir \u00fclkede dindar bir adam ve bir zamanlar \u015fehrin fakir mahallerinde b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f bir \u00e7ocuk olarak, her zaman d\u0131\u015far\u0131da kalm\u0131\u015ft\u0131. Ve \u015fimdi, bununlar beraber yorgundu, daha do\u011frusu sinirlenmi\u015fti. Ba\u015fbakanl\u0131k g\u00f6revini \u00fcstleneli hen\u00fcz bir ay olmu\u015ftu. \u015e\u00fcphenin faydas\u0131n\u0131 hak etti\u011fini, a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fcksek bir \u015fekilde a\u00e7\u0131k\u00e7a hissetti.<\/p>\n
Sadece dan\u0131\u015fmanlar\u0131n\u0131n de\u011fil muhalefet liderlerinin de s\u00f6yledi\u011fi gibi riskler y\u00fcksekti. Tayyip Erdo\u011fan, T\u00fcrkiye i\u00e7in T\u00fcrkiye’nin \u00e7ok \u00f6tesine ge\u00e7en sonu\u00e7lar\u0131 olan bir deneyimdi. Yine de modern, Bat\u0131 yanl\u0131s\u0131 bir demokrat haline gelen, \u0130slamc\u0131 ge\u00e7mi\u015fe sahip dindar bir M\u00fcsl\u00fcman olarak Erdo\u011fan, b\u00f6lge i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00f6rnek olu\u015fturma potansiyeline sahipti. T\u00fcrklere daha az sald\u0131rgan bir cami ve devlet ayr\u0131m\u0131 hareketini tan\u0131tabilseydi, T\u00fcrkiye’nin gecikmi\u015f demokratik reformlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmesine yard\u0131m edebilseydi, belki bir g\u00fcn \u0130slam inanc\u0131n\u0131n ve demokratik ilkelerin sadece bir arada var oldu\u011fu de\u011fil, ayn\u0131 zamanda i\u015f birli\u011fi yapt\u0131\u011f\u0131 bir yolu da \u00f6rnek g\u00f6sterebilirdi.<\/p>\n
Ama \u00f6nce ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in ona bir \u015fans verilmesi gerekiyordu. Devletle m\u00fccadele dolu bir ya\u015fam\u0131n ard\u0131ndan devlet adam\u0131na ge\u00e7i\u015f basit de\u011fildi. Yakas\u0131na T\u00fcrk bayra\u011f\u0131n\u0131 i\u011fneleyen Erdo\u011fan, bacak bacak \u00fcst\u00fcne att\u0131. Meydan okuyan bir tav\u0131rla “Halk\u0131m\u0131z bizi iktidar partisi yapt\u0131,” dedi. ” Demokrasiye sayg\u0131 duydu\u011funu iddia edenler, neden halk\u0131n oyuna sayg\u0131 duymuyorlar? ”<\/p>\n
Erdo\u011fan, kurumdaki pek \u00e7ok ki\u015finin ona g\u00fcvenmedi\u011fini, yukar\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya her ikisini birden yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyor. Erdo\u011fan’\u0131n kendi ba\u015fbakanlar\u0131 oldu\u011funa pek inanamayacaklar\u0131n\u0131 biliyor; asl\u0131nda, pek \u00e7o\u011fu yabanc\u0131 dil bilgisizli\u011finden ve kar\u0131s\u0131n\u0131n inanc\u0131n\u0131n bir simgesi olarak takt\u0131\u011f\u0131 ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fcnden utan\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Evrim ge\u00e7irdi\u011fine dair iddialar\u0131ndan \u015f\u00fcphe duyduklar\u0131n\u0131 ve onun millete dini empoze etmek i\u00e7in gizli bir plan\u0131 oldu\u011funu hayal ettiklerini biliyor. Erdo\u011fan, ‘Hayat\u0131m boyunca bununla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m’ dedi.<\/p>\n
Ama bundan b\u0131kt\u0131. Erdo\u011fan, ”Her \u015feyden \u00f6nce M\u00fcsl\u00fcman\u0131m” dedi. M\u00fcsl\u00fcman olarak dinimin gereklerine uymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Beni yaratan Tanr\u0131’ya kar\u015f\u0131 sorumlulu\u011fum var ve bu sorumlulu\u011fu yerine getirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Ama \u015fimdi bunu siyasi hayat\u0131mdan uzak tutmaya, \u00f6zel kalmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum.” \u0130fadesiz bir y\u00fczle nefes verdi. \u201cBir siyasi partinin dini olamaz. Sadece bireylerin olabilir. Aksi takdirde, dini s\u00f6m\u00fcr\u00fcyorsunuz ve din o kadar y\u00fccedir ki, s\u00f6m\u00fcr\u00fclmez veya yararlan\u0131lamaz. ”<\/p>\n
Erdo\u011fan’\u0131n ikilemini anlamak, T\u00fcrkiye’nin laikli\u011fe olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n derinliklerini anlamaya yard\u0131mc\u0131 oluyor. 1923’te T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’nin kurulmas\u0131yla ve kurucu baba Mustafa Kemal Atat\u00fcrk’\u00fcn modern bir Avrupa devleti kurma hedefiyle ba\u011fda\u015fmayan geleneksel \u0130slam’\u0131 reddetmesiyle ba\u015flad\u0131. Atat\u00fcrk \u0130slam halifeli\u011fini kapatt\u0131, dini mahkemeleri feshetti, mistik mezhepleri ve dini okullar\u0131 yasaklad\u0131. Arap yaz\u0131s\u0131n\u0131 Latin harfleriyle de\u011fi\u015ftirdi. Fesi yasaklad\u0131 ve neredeyse f\u00f6tr \u015fapkay\u0131 dayatt\u0131. \u0130svi\u00e7re medeni kanununu kabul etti ve kad\u0131nlara oy hakk\u0131 verdi.<\/p>\n
Laik milliyet\u00e7ilik T\u00fcrkiye’nin dini haline geldik\u00e7e ordu, Atat\u00fcrk’\u00fcn miras\u0131n\u0131 koruma rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlendi, bu da se\u00e7ilmi\u015f g\u00f6revlileri tasmal\u0131 tutmak ve gerekirse onlar\u0131 devirmek veya zay\u0131flatmak anlam\u0131na geliyordu. Erdo\u011fan gayri resmi olarak g\u00f6zetim alt\u0131nda. T\u00fcrkiye’nin ”derin devleti” g\u00f6revini milletin dine ve etnik, \u00f6zellikle de K\u00fcrt ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131na geri kaymas\u0131n\u0131 engellemek olarak g\u00f6r\u00fcyor. Elbette \u0130slam asla s\u00f6nmedi. T\u00fcrklerin \u00e7o\u011fu kendilerini \u00f6nce T\u00fcrk olarak g\u00f6r\u00fcrken, hala M\u00fcsl\u00fcman olarak kald\u0131lar. Ve ba\u015f\u0131ndan beri, \u00f6zellikle merkezde, geleneksel \u0130slam hayatta kald\u0131. Ve en ba\u015f\u0131ndan beri, \u00f6zellikle merkezde, geleneksel \u0130slam bask\u0131ya ra\u011fmen ayakta kald\u0131. Bug\u00fcne kadar, T\u00fcrkiye’nin laikli\u011finin gizli, kendi kendini<\/p>\n
engelleyen bir ifadesi olarak, ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc kad\u0131nlar\u0131n \u00fcniversitelere gitmesine veya h\u00fck\u00fcmette \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na izin verilmiyor. Asl\u0131nda Ba\u015fbakan Erdo\u011fan’\u0131n iki k\u0131z\u0131 Indiana \u00dcniversitesi’ne gidiyor, burada sa\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6rtmekte \u00f6zg\u00fcrler ve ayn\u0131 zamanda diploma al\u0131yorlar. E\u015fi, tasar\u0131mc\u0131 ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fcyle yakla\u015fan bir teokrasi korkusunu k\u0131\u015fk\u0131rtmamak i\u00e7in devlet g\u00f6revlerinde g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n
Erdo\u011fan’\u0131n ailesi, Karadeniz b\u00f6lgesinde dindar bir d\u00fcnyadan geliyor. Babas\u0131 Ahmet, 1930’larda \u0130stanbul’a g\u00f6\u00e7 etti, sert bir i\u015f\u00e7i mahallesi olan Kas\u0131mpa\u015fa’ya yerle\u015fti ve bir devlet denizcilik \u015firketinde kaptan olarak i\u015f buldu. Kas\u0131mpa\u015fa’n\u0131n kendine ait bir v\u00fccut dili var ve T\u00fcrkler Erdo\u011fan’\u0131n sa\u011f omzuyla y\u00f6netmenin bir yolu olan Kas\u0131mpa\u015fa havas\u0131n\u0131 korudu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. \u00c7eteleri ve yankesicileriyle b\u00f6lge k\u00f6t\u00fc bir \u015f\u00f6hrete sahip olsa da Erdo\u011fan, mahalleyi \u00e7ocuklar\u0131n ellerini kirletebilecekleri meyve a\u011fa\u00e7lar\u0131 ve tarlalar\u0131yla bir cennet gibi hat\u0131rl\u0131yor. ”O \u00e7amurla \u015fekillendim” dedi, ” asfaltla \u00e7evrili bug\u00fcn\u00fcn zavall\u0131 \u00e7ocuklar\u0131 gibi de\u011fil. ”<\/p>\n
Erdo\u011fan’\u0131n \u00e7ocukken Kuran’\u0131 okudu\u011fu y\u0131k\u0131k d\u00f6k\u00fck caminin yak\u0131n\u0131nda Kas\u0131mpa\u015fa il\u00e7e m\u00fcd\u00fcr\u00fc Ali R\u0131za Sivritepe onunla birlikte b\u00fcy\u00fcmekten bahsetti. Ayn\u0131 kuyudan su getirdiler, u\u00e7urtmalar u\u00e7urdular ve d\u00fczensiz kald\u0131r\u0131m ta\u015flar\u0131n\u0131n \u00fczerine mermerler f\u0131rlatt\u0131lar. (Erdo\u011fan, o zaman bile h\u0131rs\u0131yla her zaman kazan\u0131rm\u0131\u015f.) Sivritepe, ”\u00c7ok ciddi bir \u00e7ocuktu” dedi. ”Burada herkes ona sayg\u0131 duydu ve ona A\u011fabey dediler.”<\/p>\n
Bir biyografiye g\u00f6re babas\u0131, Erdo\u011fan’\u0131 ayakkab\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6pt\u00fcrecek kadar en iyi \u015fekilde ehlile\u015ftirilebilecek sert bir otoriterdi. Bir defas\u0131nda Erdo\u011fan’\u0131n babas\u0131, k\u00fcf\u00fcr etti\u011fi i\u00e7in onu tavandan kollar\u0131ndan asarak cezaland\u0131rm\u0131\u015f. Erdo\u011fan, ”O g\u00fcnden sonra bir daha asla k\u00fcf\u00fcr etmedim” dedi.<\/p>\n
Erdo\u011fan 7 ya\u015f\u0131ndayken Ba\u015fbakan Adnan Menderes \u2013 \u201cAllah rahmet eylesin\u201d \u2013 as\u0131larak idam edildi. 1950’de T\u00fcrkiye’nin ilk \u00f6zg\u00fcr se\u00e7imlerinde se\u00e7ilen Menderes, laikti ancak seleflerinin sahip olmad\u0131\u011f\u0131 dini uygulamalara ho\u015fg\u00f6r\u00fc g\u00f6sterdi. 10 y\u0131ldan fazla bir s\u00fcre h\u00fck\u00fcmette kalman\u0131n ard\u0131ndan bask\u0131c\u0131 hale geldi ve T\u00fcrk ordusu onu devirdi\u011finde darbe b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde memnuniyetle kar\u015f\u0131land\u0131. Ancak Menderes dara\u011fac\u0131na g\u00f6nderildi\u011finde bir\u00e7ok T\u00fcrk deh\u015fete kap\u0131ld\u0131. Erdo\u011fan, ”Baz\u0131lar\u0131 b\u00f6yle \u015feylere \u00fcz\u00fcl\u00fcyor ve vazge\u00e7iyor” dedi. Benim durumumda bu \u00fcz\u00fcnt\u00fc siyaset i\u00e7in bir cazibeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. ”<\/p>\n
Erdo\u011fan bilgisinin bir k\u0131sm\u0131, be\u015finci s\u0131n\u0131fta bir gazeteyi din dersinde seccade olarak kullanmay\u0131 reddetmesidir. Kendisine \u00f6zel ilgi duyan ve Erdo\u011fan’\u0131n babas\u0131n\u0131, kendisini dini e\u011fitimle g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f laik bir m\u00fcfredat sunan devlet taraf\u0131ndan i\u015fletilen Dua Liderleri ve Vaizler okuluna g\u00f6ndermeye ikna eden \u00f6\u011fretmenine bunun uygunsuz oldu\u011funu s\u00f6yledi. Erdo\u011fan milliyet\u00e7i \u015fiir okumada \u00f6zellikle iyiydi. Sivritepe, \u015fiir yar\u0131\u015fmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda Erdo\u011fan’\u0131n g\u00f6mle\u011finin i\u00e7ine bir T\u00fcrk bayra\u011f\u0131n\u0131 saklay\u0131p dramatik bir etki i\u00e7in onu \u00e7\u0131kar\u0131p sallad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlad\u0131.<\/p>\n
Erdo\u011fan futbolda da iyiydi ama futbol ayakkab\u0131lar\u0131n\u0131 k\u00f6m\u00fcr bidonunda saklayarak y\u0131llarca babas\u0131ndan gizli oynamaya devam etti. Babas\u0131 futbolu e\u011fitim ve inan\u00e7tan bir sapma olarak g\u00f6r\u00fcyordu. Ger\u00e7ekte, siyaset ger\u00e7ek oyalamayd\u0131. Erdo\u011fan, politik aktivizm ve okuldan on y\u0131ldan fazla bir s\u00fcre futbol oynad\u0131 \u2013 11 y\u0131l profesyonel olarak oynad\u0131\u00e7 27 ya\u015f\u0131nda i\u015fletme b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden mezun oldu.<\/p>\n
O d\u00f6nemde T\u00fcrkiye’de siyasal \u0130slam iktidar oldu ve lideri olarak Alman e\u011fitimli m\u00fchendis Necmettin Erbakan ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Erbakan, i\u00e7 kesimlerde ve daha yoksul kentsel mahallelerde yank\u0131lanan dini de\u011ferlere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc vaaz etti. Erbakan’\u0131n ilk partisi Milli D\u00fczen, k\u00f6ktendincili\u011fi k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kapat\u0131l\u0131rken, yetkililer daha sonra onu sol partilere kar\u015f\u0131 bir denge olarak g\u00f6rerek onu tekrar denemeye te\u015fvik etti. Ancak ikinci partisi Ulusal Kurtulu\u015f, kom\u015fu \u0130ran’daki \u0130slam devriminden esinlenerek giderek daha radikalle\u015fti ve Bat\u0131 kar\u015f\u0131t\u0131 oldu.<\/p>\n
Erdo\u011fan, Erbakan’\u0131n m\u00fcritlerinden biriydi. Siyasi t\u0131rman\u0131\u015f\u0131 Ulusal Kurtulu\u015f’un gen\u00e7lik grubunun ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na atand\u0131\u011f\u0131nda ba\u015flad\u0131. Gen\u00e7 Erdo\u011fan, selam\u0131n\u0131 prova ederken r\u00fczg\u00e2ra kar\u015f\u0131 dururken ate\u015fli hitabetini terk edilmi\u015f gemiler \u00fczerinde pratik yapacakt\u0131: \u201cY\u00fcrekleri b\u00fcy\u00fck bir \u0130slami fetih heyecan\u0131yla atan kutsal karde\u015flerim \u2026\u201d<\/p>\n
Erdo\u011fan’\u0131n m\u00fcstakbel e\u015fi Emine, \u0130slamc\u0131 bir kad\u0131n grubu olan \u0130dealist Han\u0131mlar Derne\u011fi’ne \u00fcyeydi ve onun hitabetiyle b\u00fcy\u00fclenmi\u015fti. Alt\u0131 ayl\u0131k fl\u00f6rt\u00fcn ard\u0131ndan, \u00e7ift ni\u015fanland\u0131 ve 1978’de evlendi. \u0130ki y\u0131l sonra, Ulusal Kurtulu\u015f di\u011fer t\u00fcm partilerle birlikte ba\u015fka bir askeri darbeyle feshedildi. Ulusal Kurtulu\u015f, bast\u0131r\u0131lmamas\u0131 gereken Refah Partisi olarak yeniden do\u011fdu; burada, baz\u0131lar\u0131 \u0130slami bir devleti hedef olarak g\u00f6ren ve baz\u0131lar\u0131 yaln\u0131zca dine daha fazla ho\u015fg\u00f6r\u00fc arzulayan \u0130slamc\u0131lar\u0131n \u00f6rg\u00fctsel ad\u0131mlar\u0131n\u0131 att\u0131lar.<\/p>\n
Erdo\u011fan liderinin ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan bir o\u011ful verdi ve Erbakan onu Refah Partisi’nin \u0130stanbul \u015fubesi ba\u015fkan\u0131 yapt\u0131. Siyasi iktidar\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131rken sosyal hizmetler sunan, muhta\u00e7 ve ho\u015fnutsuzlara oldu\u011fu kadar sad\u0131klara da hitap eden bir siyasi makine in\u015fa ettiler. Ama her zaman ayn\u0131 fikirde de\u011fillerdi. Erdo\u011fan, geriye d\u00f6n\u00fck olarak vurdu\u011fu i\u00e7in Erbakan’\u0131n elini \u00f6pmeyi b\u0131rakt\u0131 ve incelikli bir \u015fekilde parti i\u00e7inde daha fazla demokrasi ve daha geni\u015f bir eri\u015fim i\u00e7in bast\u0131rd\u0131. Erdo\u011fan, Refah Partisi belediye ba\u015fkan aday\u0131 olmak i\u00e7in Erbakan’\u0131n ilk tercihi de\u011fildi, ancak ya\u015fl\u0131 adam partinin iradesine boyun e\u011fdi. Erdo\u011fan kampanyas\u0131n\u0131 barlara, diskoteklere ve hatta bordellolara ta\u015f\u0131d\u0131 ve kampanya ofislerini bilgisayara ge\u00e7irdi. Kad\u0131nlar\u0131 kendi \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn i\u015f\u00e7i ar\u0131lar\u0131 yapt\u0131 ve laik erkekleri de dahil etti.<\/p>\n
1994 y\u0131l\u0131nda Erdo\u011fan, \u0130stanbul’un \u0130slamc\u0131 odakl\u0131 ilk belediye ba\u015fkan\u0131 se\u00e7ildi. Zaferi \u00fclkeyi \u015fa\u015fk\u0131na \u00e7evirdi. \u0130slamc\u0131lar\u0131n cami topluluklar\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7meyi ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyordu. Bu ayn\u0131 zamanda Erdo\u011fan’\u0131n m\u00fccadele edilmesi gereken bir g\u00fc\u00e7 oldu\u011fu anlam\u0131na geliyordu. Nitekim pek \u00e7ok ki\u015fi Erdo\u011fan’\u0131 ak\u0131l hocas\u0131ndan daha zorlay\u0131c\u0131 bir paket buldu. Erbakan g\u00f6steri\u015fli bir \u015fifoniyer ve otokratik bir fig\u00fcr iken, Erdo\u011fan kendisini kitlelerin otantik bir temsilcisi olarak \u015fekillendirdi. Erdo\u011fan, ”Bu \u00fclkede Siyah T\u00fcrkler ile Beyaz T\u00fcrkler aras\u0131nda bir ayr\u0131m var” demi\u015fti. ” Karde\u015finiz Tayyip, Siyah T\u00fcrklere aittir.”<\/p>\n
Amerikan askerlerinin T\u00fcrkiye’ye yerle\u015ftirilmesine yetki vermekte ba\u015far\u0131s\u0131z oldu. Amerikal\u0131lar \u00f6fkeliydi.<\/p>\n
Mart ay\u0131 ba\u015flar\u0131nda Erdo\u011fan Meclis’e se\u00e7ildi ve G\u00fcl ayr\u0131lmak i\u00e7in haz\u0131rland\u0131. Erdo\u011fan bana, Bush’un kendisini tebrik etmek i\u00e7in arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve oylar\u0131n y\u00fczde 85’ini kazanan hi\u00e7bir politikac\u0131 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi; Bush ayr\u0131ca ondan Parlamento’da tekrar denemesini istedi. Ancak Erdo\u011fan, Amerikan cumhurba\u015fkan\u0131na, ilk \u00f6nce Parlamentonun kendisini resmi olarak ba\u015fbakan olarak onaylamas\u0131n\u0131 beklemesi gerekti\u011fini s\u00f6yleyerek T\u00fcrk ele\u015ftirmenleri bunu t\u00f6rende, k\u00fcstah, olgunla\u015fmam\u0131\u015f bir duru\u015f olarak g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n
Erdo\u011fan ba\u015fbakan olarak atand\u0131\u011f\u0131nda Amerikal\u0131lar\u0131n sadece T\u00fcrk hava sahas\u0131 \u00fczerinden u\u00e7ma hakk\u0131 talep ettiklerini ve bunu anlad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Neyse ki T\u00fcrkiye i\u00e7in sava\u015f h\u0131zl\u0131 ve kontrol alt\u0131na al\u0131nd\u0131. Erdo\u011fan, Nisan r\u00f6portaj\u0131nda \u200b\u200bsona yakla\u015f\u0131rken, T\u00fcrkiye’nin ABD’nin sava\u015f \u00e7abalar\u0131 i\u00e7in \u0130ngiltere d\u0131\u015f\u0131ndaki herhangi bir \u00fclkeden daha fazlas\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131nda \u0131srar etti. T\u00fcrk hava sahas\u0131n\u0131n tek ba\u015f\u0131na gerekli bir bile\u015fen oldu\u011funu s\u00f6yledi. Savunmac\u0131 bir tav\u0131rla \u201cB\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yaparken kendilerini nas\u0131l hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fratt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 hissedebilirler?\u201d dedi.<\/p>\n
Bu y\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda, M\u00fcsl\u00fcmanlar hac i\u00e7in Suudi Arabistan’a seyahat ederken, yeni T\u00fcrk yetkililer, havaliman\u0131nda ufak tefek bikinili bir modelin yer ald\u0131\u011f\u0131 bir reklam panosunu \u00f6rtt\u00fcler. Ba\u015f-laikler yumruklar\u0131n\u0131 s\u0131kt\u0131lar: Bu, yakla\u015fan k\u00f6ktencili\u011fin ilk i\u015fareti olmal\u0131, diye ba\u011f\u0131rd\u0131lar. Mayo \u015firketi h\u00fck\u00fcmete dava a\u00e7t\u0131 ve laikler, bir g\u00fcn baz\u0131lar\u0131 olduk\u00e7a sevimsiz bir resmi savunmak i\u00e7in acele ettiklerini anlay\u0131ncaya kadar konu\u015ftular. Birdenbire herkes sustu. Bir gecede, ilan tahtas\u0131 gizlice ba\u015fka bir yere ta\u015f\u0131nd\u0131 ve \u00fczeri a\u00e7\u0131ld\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fck, yayg\u0131n bir uzla\u015fmayd\u0131. Ancak daha b\u00fcy\u00fck, daha derin olas\u0131l\u0131klara yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n
Alaton, Erdo\u011fan’a kendi halk\u0131 taraf\u0131ndan daha fazla zaman verilmesi ve Avrupa ve Amerika’dan daha a\u00e7\u0131k destek verilmesi gerekti\u011fini savunuyor. \u201cErdo\u011fan cezaland\u0131r\u0131lmamal\u0131\u201d dedi. Belki de iyi niyetli insanlar onun ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu anlamal\u0131.\u201d<\/p>\n
Ve \u00f6nde gelen muhalefet fig\u00fcrlerinden ve elit, \u00e7ok dilli bir eski D\u00fcnya Bankas\u0131 yetkilisi olarak, Erdo\u011fan’\u0131n antitezi olan Kemal Dervi\u015f bile, h\u00fck\u00fcmetin \u015fu anda g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc kadar uzaktaki ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n ger\u00e7ekten yank\u0131lanaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yledi. Dervi\u015f, \u201cA\u00e7\u0131k\u00e7a M\u00fcsl\u00fcman bir \u00fclke olabilece\u011finiz ve geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler kul\u00fcb\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 olabilece\u011finiz mesaj\u0131n\u0131 da g\u00f6nderecektir\u201d dedi. \u201cBunun t\u00fcm d\u00fcnya i\u00e7in \u00f6nemi inan\u0131lmaz olurdu.\u201d<\/p>\n
Ne yaz\u0131k ki Erdo\u011fan bir\u00e7ok cephede m\u00fccadele ediyor. H\u00fck\u00fcmeti, tam da T\u00fcrkiye’nin ihtiya\u00e7 duymad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcrden bir pop\u00fclist harcama \u00f6nlemi olan emeklilik art\u0131\u015f\u0131n\u0131 savunarak i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131 sarst\u0131. Ayr\u0131ca, K\u0131br\u0131s’\u0131 yeniden birle\u015ftirmek i\u00e7in bir plan y\u00fcr\u00fctme s\u00f6z\u00fc verirken, h\u00fck\u00fcmeti K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrk lider Rauf Denkta\u015f ve T\u00fcrk ordusuyla kritik bir anda yapt\u0131\u011f\u0131 hesapla\u015fmadan geri ad\u0131m att\u0131. Bu, onun bir de\u011fi\u015fim ajan\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenleri b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fratt\u0131. Orduyu \u00e7ok erken ele alman\u0131n intihar olabilece\u011fini kabul ettiler, ancak \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 ertelemek de onu g\u00fc\u00e7s\u00fcz b\u0131rakabilirdi.<\/p>\n
Erdo\u011fan’a olan g\u00fcven kayb\u0131, her zaman oldu\u011fu gibi, din meselesindeki niyetlerine \u2013 ya da en az\u0131ndan partisinin niyetlerine \u2013 g\u00fcvensizli\u011fi ile renklendi. Ama belki bu endi\u015fe yanl\u0131\u015f konumland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Belki de Erdo\u011fan, en az\u0131ndan din konusunda ciddi reformlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirecek cesaret veya g\u00fcce sahip de\u011fildir. Ya da belki iki d\u00fcnyan\u0131n aras\u0131nda yer alan Erdo\u011fan, T\u00fcrkiye’deki laik ve dini g\u00fc\u00e7ler aras\u0131ndaki gerilimi yat\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in m\u00fckemmel bir insand\u0131r.<\/p>\n
Adalet ve Kalk\u0131nma, dindar insanlar\u0131n kendilerini evlerinde hissedebilecekleri bir parti olurdu, ancak dini bir parti olmazd\u0131. \u00dcyeleri, Avrupa’n\u0131n H\u0131ristiyan Demokratlar\u0131 kal\u0131b\u0131ndaki M\u00fcsl\u00fcman Demokratlar olacakt\u0131. Erdo\u011fan onu parlamentoya aday g\u00f6sterene kadar New Jersey’de ya\u015fayan 33 ya\u015f\u0131ndaki i\u015fadam\u0131 Egemen Ba\u011f\u0131\u015f gibi yurtd\u0131\u015f\u0131ndan Bat\u0131l\u0131la\u015fm\u0131\u015f T\u00fcrkleri ikna etti\u011fini s\u00f6yleyen Ba\u011f\u0131\u015f, i\u00e7ki i\u00e7ip i\u00e7medi\u011fini (i\u00e7iyor) veya e\u015finin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00f6rt\u00fcp \u00f6rtmedi\u011fini (\u00f6rtm\u00fcyor) hi\u00e7bir zaman sormad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
Partinin kurucular\u0131ndan Zapsu, Erdo\u011fan’\u0131 \u0130stanbul’daki k\u00fc\u00e7\u00fck Yahudi cemaatinin bir par\u00e7as\u0131 olan sanayici \u0130shak Alaton ile tan\u0131\u015ft\u0131rd\u0131. \u00d6nc\u00fc Alaton, Erdo\u011fan’\u0131 T\u00fcrkiye’de \u201cde\u011fi\u015fim g\u00fc\u00e7lerini\u201d temsil eden \u201ciyi niyetli pratik bir adam\u201d olarak g\u00f6rmeye geldi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Zapsu’nun Erdo\u011fan’\u0131n Henry Higgins’i olmas\u0131, ona d\u00fczen ve Bat\u0131 ile nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131k\u0131laca\u011f\u0131 konusunda tavsiyelerde bulunmas\u0131 gibi, Alaton da Erdo\u011fan’\u0131 Amerikan Yahudi cemaatiyle tan\u0131\u015ft\u0131rmaya ve T\u00fcrkiye’nin \u0130srail ile ili\u015fkisini s\u00fcrd\u00fcrece\u011fine dair sinyaller g\u00f6ndermesine yard\u0131m etmeye ba\u015flad\u0131. \u00d6nce biraz yeniden e\u011fitim gerektirdi. Alaton, “D\u00fcnyan\u0131n Yahudiler taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fi izlenimine sahiptiler,” dedi.<\/p>\n
Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l 3 Kas\u0131m’da Erdo\u011fan’\u0131n 16 ayl\u0131k siyasi partisi, 15 y\u0131l\u0131n ilk tek partili \u00e7o\u011funlu\u011funu ve 50 y\u0131ldaki ilk \u00f6nemli partiyi ele ge\u00e7irdi. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir \u015fekilde Parlamento’daki 550 sandalyenin 363’\u00fcn\u00fc alarak halk oylar\u0131n\u0131n y\u00fczde 34’\u00fcn\u00fc kazand\u0131. T\u00fcrkiye’nin yerle\u015fik siyasi partilerinin biri hari\u00e7 t\u00fcm\u00fc \u2013 Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn kurdu\u011fu Cumhuriyet Hal Partisi gibi \u2013 temsil i\u00e7in gerekli y\u00fczde 10 baraj\u0131na ula\u015famad\u0131.<\/p>\n
Zafer, eski, yozla\u015fm\u0131\u015f, yanl\u0131\u015f y\u00f6netilmi\u015f ve par\u00e7alanm\u0131\u015f T\u00fcrk siyasi d\u00fczeninin yank\u0131lanan bir reddi. Ayn\u0131 zamanda, \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131n de\u011fil, Erdo\u011fan’\u0131n \u015fahsen kucakla\u015fmas\u0131yd\u0131. Erdo\u011fan, se\u00e7im gecesi, istenmeyen bir de\u011fi\u015fikli\u011fin temsilcisi olmayaca\u011f\u0131na dair derhal kurulu\u015fa g\u00fcvence vermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Bir bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda, h\u00fck\u00fcmetinin kimsenin ya\u015fam tarz\u0131na m\u00fcdahale etmeyece\u011fini, T\u00fcrkiye’nin Bat\u0131 odakl\u0131 d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrece\u011fini, Uluslararas\u0131 Para Fonu kurtarma plan\u0131na uyaca\u011f\u0131n\u0131 ve Avrupa Birli\u011fi’ne kabul i\u00e7in m\u00fccadeleye devam edece\u011fini s\u00f6yledi. T\u00fcrkiye piyasalar\u0131 y\u00fckseldi.<\/p>\n
O zaman bile, bir\u00e7oklar\u0131 onun d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne g\u00fcvenmiyordu. Amerikal\u0131 bir diplomat bana \u201cAvrupa hakk\u0131nda do\u011fru \u015feyleri s\u00f6yl\u00fcyor ve bat\u0131ya do\u011fru ilerliyor, ama korkar\u0131m ki koyun k\u0131l\u0131\u011f\u0131na girmi\u015f bir kurda benziyor.\u201d Dedi. Erdo\u011fan’\u0131n biyografi yazarlar\u0131ndan Ru\u015fen \u00c7ak\u0131r, \u201cSistemi de\u011fi\u015ftirmek istedi ama sistem onu de\u011fi\u015ftirdi\u201d dedi. Alaton, Erdo\u011fan’\u0131n gizli bir k\u00f6ktendinci oldu\u011funa dair hi\u00e7bir endi\u015fesi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. \u201cK\u0131smen bu dini platforma sahip oldu\u011fu i\u00e7in iktidara geldi, ancak bunun \u00e7\u0131kmaz bir yol oldu\u011funu biliyor. B\u00fcrokrasi ile din konusunda y\u00fczle\u015fmenin onu k\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 biliyor.\u201d Bir T\u00fcrk avukat bana daha alayc\u0131 bir \u015fekilde \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: \u201cPeygamberlere de\u011fil, k\u00e2ra inan\u0131yor.\u201d<\/p>\n
Erdo\u011fan’\u0131n zaferinden sonra bir sorunu vard\u0131: 1998’de siyasetten men edildi, ba\u015fbakan olamad\u0131. B\u00f6ylelikle \u015fu anda d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131 olan Abdullah G\u00fcl ge\u00e7ici olarak ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 devrald\u0131. Aral\u0131k ay\u0131 ba\u015flar\u0131nda Ba\u015fkan Bush, halen partinin tek ba\u015fkan\u0131 olan Erdo\u011fan’\u0131 Beyaz Saray’a davet etti. Bu, T\u00fcrkiye’de \u00f6nemli tart\u0131\u015fmalara neden oldu, \u00e7\u00fcnk\u00fc ABD’nin uluslararas\u0131 me\u015fruiyete g\u00f6re T\u00fcrk ordusu taraf\u0131ndan gayri me\u015fru kabul edilen bir lidere g\u00f6re oldu\u011fu anlam\u0131na geliyordu.<\/p>\n
Aral\u0131k toplant\u0131s\u0131nda Erdo\u011fan’\u0131n terc\u00fcman\u0131 olarak g\u00f6rev yapan Ba\u011f\u0131\u015f’a g\u00f6re Bush, Erdo\u011fan’\u0131n arka planda tutmak i\u00e7in \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 inan\u00e7 meselesini g\u00fcndeme getirdi. Bush T\u00fcrkleri \u015fa\u015f\u0131rtarak \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: \u201cSen Y\u00fcce’ye inan\u0131yorsun ve ben Y\u00fcce Olan’a inan\u0131yorum. \u0130\u015fte bu y\u00fczden harika ortaklar olaca\u011f\u0131z.\u201d Erdo\u011fan, T\u00fcrkiye’nin uzun s\u00fcredir hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Avrupa Birli\u011fi \u00fcyeli\u011fine Bush’un deste\u011fiyle Washington’dan ayr\u0131ld\u0131 ve m\u00fczakerelere kesin bir tarih i\u00e7in lobi yapmak \u00fczere rotas\u0131n\u0131 Avrupa’ya \u00e7evirdi. Orada ilk ciddi ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya\u015fad\u0131. AB, m\u00fczakereleri Aral\u0131k 2004’te ba\u015flatmay\u0131 planlad\u0131, ancak T\u00fcrkiye\u2019nin yeterli reformlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmesi \u015fart\u0131yla.<\/p>\n
Bu arada Erdo\u011fan’\u0131n partisi, Erdo\u011fan \u00fczerindeki yasa\u011f\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in T\u00fcrk anayasas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek daha \u00e7\u0131karc\u0131 bir reformu s\u00fcratle ge\u00e7irdi. Elveri\u015fli bir \u015fekilde, Siirt’teki se\u00e7imlerin sonu\u00e7lar\u0131, usuls\u00fczl\u00fckler nedeniyle ge\u00e7ersiz k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f ve Meclis’te birka\u00e7 sandalye a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Yani Erdo\u011fan, t\u0131pk\u0131 ABD Irak’taki sava\u015fa yakla\u015fmas\u0131 gibi ara se\u00e7imlere kat\u0131lmaya haz\u0131rlan\u0131yordu.<\/p>\n
Erdo\u011fan, Saddam H\u00fcseyin’i k\u00fc\u00e7\u00fcmsemeye a\u00e7\u0131kt\u0131 ve Amerika’n\u0131n on binlerce askeri T\u00fcrkiye’nin g\u00fcneyine yerle\u015ftirme talebine verece\u011fi deste\u011fi hesapl\u0131yordu. Ancak T\u00fcrk kamuoyu inatla sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131yd\u0131 ve Erdo\u011fan’\u0131n partisindeki pek \u00e7ok ki\u015fi, \u00f6zellikle daha kat\u0131 dindar \u00fcyeler, bu konuda ona kesin bir \u015fekilde kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar. Erdo\u011fan, aceleci hareketinin \u00e7ekilmesinin kolay olmayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00e7abucak \u00f6\u011freniyordu. Erbakan kar\u015f\u0131t\u0131 olmas\u0131 gerekiyordu, dolay\u0131s\u0131yla iradesini partisine dayatmak \u00fczere de\u011fildi. Ancak Erdo\u011fan’\u0131n performans\u0131n\u0131 ele\u015ftirenler, tam da bunu yapmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. K\u00f6\u015fe yazar\u0131 Candar, \u201cLiderler \u00f6nderlik etmelidir\u201d diyerek, \u201cBu t\u00fcr \u00e7alkant\u0131l\u0131 zamanlarda s\u0131radan insanlar\u0131n sevgilisi olmak yeterli de\u011fildir\u201d dedi.<\/p>\n
Erdo\u011fan’\u0131n dan\u0131\u015fmanlar\u0131, ABD’nin ald\u0131\u011f\u0131 siyasi riski tam olarak kavramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve T\u00fcrkiye’nin i\u015f birli\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ne alaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren yaz\u0131l\u0131 anla\u015fmalara ne kadar ihtiya\u00e7 duydu\u011funu s\u00f6yledi. Zapsu, \u201cGenerallerimizle ba\u015fa \u00e7\u0131kmaya al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131, demokratik olmaya \u00e7al\u0131\u015fan bir politikac\u0131 de\u011fillerdi\u201d dedi. Amerikal\u0131lar, kendileriyle bir anla\u015fma yapmak i\u00e7in \u00fcst d\u00fczey bir lider yerine bir D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 m\u00fczakerecisi g\u00f6nderdiklerinde T\u00fcrklere hakaret edildi. ABD’nin T\u00fcrkiye’nin yard\u0131m\u0131 olsun ya da olmas\u0131n sava\u015f ba\u015flatma kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yanl\u0131\u015f de\u011ferlendirdiklerini ve acemice pazarl\u0131k yapt\u0131klar\u0131n\u0131 kabul ediyorlar. Mali takas\u0131n detaylar\u0131 s\u0131zd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ve Amerikan gazetelerindeki karikat\u00fcrler onlar\u0131 bir \u00e7ar\u015f\u0131 pazarl\u0131k\u00e7\u0131s\u0131 olarak tasvir etti\u011finde onlar da zay\u0131flam\u0131\u015flard\u0131. Erdo\u011fan, \u201c\u00dclkeme kar\u015f\u0131 \u00e7ok \u00e7irkin bir kampanya oldu\u201d dedi.<\/p>\n
Sonunda, Ba\u015fbakan Vekili G\u00fcl, verilen s\u00f6zlerle Parlamento’ya gitmek zorunda kald\u0131, ancak Amerikal\u0131lardan hi\u00e7bir imzal\u0131 garanti sunmad\u0131. Askeri te\u015fkilat Erdo\u011fan’a yard\u0131m etmek istemedi, bu nedenle T\u00fcrkiye’nin sava\u015fa kat\u0131l\u0131m\u0131na verdi\u011fi deste\u011fi muhalefet mensuplar\u0131n\u0131 buna oy vermeye ikna etmi\u015f olabilecek generaller d\u00fc\u015f\u00fck profilini korudu. Parlamento, \u00fc\u00e7 oyla, Amerikan askerlerinin T\u00fcrkiye’ye yerle\u015ftirilmesine yetki vermekte ba\u015far\u0131s\u0131z oldu. Amerikal\u0131lar \u00f6fkeliydi.<\/p>\n
Mart ay\u0131 ba\u015flar\u0131nda Erdo\u011fan Meclis’e se\u00e7ildi ve G\u00fcl ayr\u0131lmak i\u00e7in haz\u0131rland\u0131. Erdo\u011fan bana, Bush’un kendisini tebrik etmek i\u00e7in arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve oylar\u0131n y\u00fczde 85’ini kazanan hi\u00e7bir politikac\u0131 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi; Bush ayr\u0131ca ondan Parlamento’da tekrar denemesini istedi. Ancak Erdo\u011fan, Amerikan cumhurba\u015fkan\u0131na, ilk \u00f6nce Parlamentonun kendisini resmi olarak ba\u015fbakan olarak onaylamas\u0131n\u0131 beklemesi gerekti\u011fini s\u00f6yleyerek T\u00fcrk ele\u015ftirmenleri bunu t\u00f6rende, k\u00fcstah, olgunla\u015fmam\u0131\u015f bir duru\u015f olarak g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n
Erdo\u011fan ba\u015fbakan olarak atand\u0131\u011f\u0131nda Amerikal\u0131lar\u0131n sadece T\u00fcrk hava sahas\u0131 \u00fczerinden u\u00e7ma hakk\u0131 talep ettiklerini ve bunu anlad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Neyse ki T\u00fcrkiye i\u00e7in sava\u015f h\u0131zl\u0131 ve kontrol alt\u0131na al\u0131nd\u0131. Erdo\u011fan, Nisan r\u00f6portaj\u0131nda \u200b\u200bsona yakla\u015f\u0131rken, T\u00fcrkiye’nin ABD’nin sava\u015f \u00e7abalar\u0131 i\u00e7in \u0130ngiltere d\u0131\u015f\u0131ndaki herhangi bir \u00fclkeden daha fazlas\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131nda \u0131srar etti. T\u00fcrk hava sahas\u0131n\u0131n tek ba\u015f\u0131na gerekli bir bile\u015fen oldu\u011funu s\u00f6yledi. Savunmac\u0131 bir tav\u0131rla \u201cB\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yaparken kendilerini nas\u0131l hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fratt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 hissedebilirler?\u201d dedi.<\/p>\n
Bu y\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda, M\u00fcsl\u00fcmanlar hac i\u00e7in Suudi Arabistan’a seyahat ederken, yeni T\u00fcrk yetkililer, havaliman\u0131nda ufak tefek bikinili bir modelin yer ald\u0131\u011f\u0131 bir reklam panosunu \u00f6rtt\u00fcler. Ba\u015f-laikler yumruklar\u0131n\u0131 s\u0131kt\u0131lar: Bu, yakla\u015fan k\u00f6ktencili\u011fin ilk i\u015fareti olmal\u0131, diye ba\u011f\u0131rd\u0131lar. Mayo \u015firketi h\u00fck\u00fcmete dava a\u00e7t\u0131 ve laikler, bir g\u00fcn baz\u0131lar\u0131 olduk\u00e7a sevimsiz bir resmi savunmak i\u00e7in acele ettiklerini anlay\u0131ncaya kadar konu\u015ftular. Birdenbire herkes sustu. Bir gecede, ilan tahtas\u0131 gizlice ba\u015fka bir yere ta\u015f\u0131nd\u0131 ve \u00fczeri a\u00e7\u0131ld\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fck, yayg\u0131n bir uzla\u015fmayd\u0131. Ancak daha b\u00fcy\u00fck, daha derin olas\u0131l\u0131klara yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n
Alaton, Erdo\u011fan’a kendi halk\u0131 taraf\u0131ndan daha fazla zaman verilmesi ve Avrupa ve Amerika’dan daha a\u00e7\u0131k destek verilmesi gerekti\u011fini savunuyor. \u201cErdo\u011fan cezaland\u0131r\u0131lmamal\u0131\u201d dedi. Belki de iyi niyetli insanlar onun ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu anlamal\u0131.\u201d<\/p>\n
Ve \u00f6nde gelen muhalefet fig\u00fcrlerinden ve elit, \u00e7ok dilli bir eski D\u00fcnya Bankas\u0131 yetkilisi olarak, Erdo\u011fan’\u0131n antitezi olan Kemal Dervi\u015f bile, h\u00fck\u00fcmetin \u015fu anda g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc kadar uzaktaki ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n ger\u00e7ekten yank\u0131lanaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yledi. Dervi\u015f, \u201cA\u00e7\u0131k\u00e7a M\u00fcsl\u00fcman bir \u00fclke olabilece\u011finiz ve geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler kul\u00fcb\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 olabilece\u011finiz mesaj\u0131n\u0131 da g\u00f6nderecektir\u201d dedi. \u201cBunun t\u00fcm d\u00fcnya i\u00e7in \u00f6nemi inan\u0131lmaz olurdu.\u201d<\/p>\n
Ne yaz\u0131k ki Erdo\u011fan bir\u00e7ok cephede m\u00fccadele ediyor. H\u00fck\u00fcmeti, tam da T\u00fcrkiye’nin ihtiya\u00e7 duymad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcrden bir pop\u00fclist harcama \u00f6nlemi olan emeklilik art\u0131\u015f\u0131n\u0131 savunarak i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131 sarst\u0131. Ayr\u0131ca, K\u0131br\u0131s’\u0131 yeniden birle\u015ftirmek i\u00e7in bir plan y\u00fcr\u00fctme s\u00f6z\u00fc verirken, h\u00fck\u00fcmeti K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrk lider Rauf Denkta\u015f ve T\u00fcrk ordusuyla kritik bir anda yapt\u0131\u011f\u0131 hesapla\u015fmadan geri ad\u0131m att\u0131. Bu, onun bir de\u011fi\u015fim ajan\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenleri b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fratt\u0131. Orduyu \u00e7ok erken ele alman\u0131n intihar olabilece\u011fini kabul ettiler, ancak \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 ertelemek de onu g\u00fc\u00e7s\u00fcz b\u0131rakabilirdi.<\/p>\n
Erdo\u011fan’a olan g\u00fcven kayb\u0131, her zaman oldu\u011fu gibi, din meselesindeki niyetlerine \u2013 ya da en az\u0131ndan partisinin niyetlerine \u2013 g\u00fcvensizli\u011fi ile renklendi. Ama belki bu endi\u015fe yanl\u0131\u015f konumland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Belki de Erdo\u011fan, en az\u0131ndan din konusunda ciddi reformlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirecek cesaret veya g\u00fcce sahip de\u011fildir. Ya da belki iki d\u00fcnyan\u0131n aras\u0131nda yer alan Erdo\u011fan, T\u00fcrkiye’deki laik ve dini g\u00fc\u00e7ler aras\u0131ndaki gerilimi yat\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in m\u00fckemmel bir insand\u0131r.<\/p>\n